LAPORAN TAHUNAN 2005

1. PENDAHULUAN

• Pengeluaran Komoditi Ternakan
  • Daging Ayam/Itik dan Telor
  • Daging Lembu dan Kerbau
  • Daging Kambing dan Bebiri
  • Susu
  • Daging Babi
  • Aneka Haiwan
• Pelanggan Jabatan

2. PERKHIDMATAN VETERINAR

• Perkhidmatan Rawatan
• Perkhidmatan Veterinar Proaktif

3. KESIHATAN TERNAKAN

• Kawalan Penyakit

• Kawalan Pergerakan Ternakan
• Penyiasatan Penyakit
  • Bruselosis
  • Hawar Berdarah (HS)
  • Penyakit Kuku dan Mulut (FMD)
  • Selsema Burung (HPAI)
  • Sampar Ayam (ND)
  • Salmonellosis
  • Rabies
  • Brusella Melitensis
  • Johne's
• Kesihatan Awam Veterinar
  • Kawalan Penyembelihan
  • Pemeriksaan Loji dan Daging
  • Pemeriksaan Hasilan Haiwan

4. PERKHIDMATAN INDUSTRI TERNAKAN

• Industri Ayam / Itik
  • Pengeluaran dan Permintaan Komoditi Ayam
  • Pemilikan Ladang
  • Amalan Perladangan Yang Baik
• Industri Ruminan
  • Skim Pinjaman Ternakan (SPT)
  • Bayaran Balik Pinjaman
  • Projek Pembangunan Rakyat Termiskin
  • Tanda Aras
• Rizab Haiwan
• Pembiakbakaan
• Pusat Pemasaran Ternakan
• Perkhidmatan Khidmat Nasihat dan Perundingan Industri

5. PENTADBIRAN DAN KEWANGAN

• Perjawatan
• Persaraan Wajib / Pilihan
• Pengurusan Kualiti
  • Penerimaan Anugerah Khidmat Cemerlang
• Latihan
• Kewangan dan Hasil
  • Peruntukan Mengurus
  • Peruntukan Pembangunan
  • Kutipan Hasil

6. DIARI 2005

7. PENGHARGAAN

PRAKATA

Komoditi unggas termasuk telur merupakan penyumbang terbesar iaitu 81%  nilai pengeluaran hasil komoditi ternakan  Negeri Pahang , 16% dari komoditi ruminan, 0.5% dari komoditi ruminan kecil dan 2.5% dari lain-lain komoditi seperti babi, puyuh, susu dan belulang. 

Pengeluaran Komoditi Ternakan

Daging Ayam

Pada tahun 2005 hasil pengeluaran  daging ayam sebanyak 46,361 tan metrik dengan nilai di ladang RM213.5 juta berbanding  44,032 tan metrik dengan nilai di ladang RM 197 juta pada tahun 2004. Pengeluaran daging ayam menyumbang 79% dari jumlah pengeluaran komoditi ternakan pada tahun 2005 berbanding 78% pada tahun 2004. Peningkatan sebanyak 1%  pengeluaran daging ayam dari jumlah pengeluaran keseluruhan komoditi ternakan Negeri Pahang.  

Kapasiti pemeliharaan ayam pada tahun 2005  meningkat 4% jika dibandingkan kapasiti pada tahun 2004 iaitu dari 5.1 juta ekor kepada 5.3 juta ekor pada tahun 2005. Daerah Bera merupakan daerah yang paling banyak memelihara ayam pedaging dengan  42 buah ladang yang berkapasiti   1.6 juta  ekor ayam diikuti oleh daerah Kuantan iaitu 58 ladang dengan kapasiti 1.4 juta ekor bagi satu pusingan.

Daging Itik

Pengeluaran daging itik  sebanyak 113 tan metrik pada tahun 2005 berbanding 109 tan metrik pada tahun 2004.  Terdapat tambahan pengeluaran  daging itik sebanyak 2.9%  pada tahun 2005 berbanding pengeluaran pada tahun 2004.

Telor

Pada tahun 2005 sebanyak lebih kurang 123 juta biji telor telah dihasilkan iaitu 6.8 tan metrik dengan nilai RM33.85 juta berbanding pengeluaran telor ayam pada tahun 2004 sebanyak 122 juta  biji bersamaan dengan 6.1 tan metrik dengan nilai di ladang RM30.56 juta. Hasil pengeluaran telur ini menyumbang 11% dari nilai pengeluaran hasil komoditi  Negeri Pahang pada tahun 2005 berbanding sumbangan sebanyak 10.5 % pada tahun 2004. Terdapat sedikit peningkatan dari segi sumbangan pada tahun 2005 berbanding pada tahun 2004. Ladang ayam penelur terbesar terdapat di daerah Pekan mempunyai kapasiti 270,000 ekor ayam penelur dengan anggaran pengeluaran telur sebanyak 48 juta biji telur setahun.

Hasil pengeluaran telur itik pada tahun 2005 sebanyak  352,000 biji iaitu  26 tan metrik sama pengeluarannya jika dibandingkan pada tahun 2004. Nilai hasil pengeluaran di ladang  ialah RM110 ribu.

Daging Lembu / Kerbau

Pada tahun 2005 pengeluaran hasil daging lembu ialah 3,320 tan metrik dengan nilaian di ladang RM42.45 juta berbanding dengan pengeluaran hasil pada tahun 2004 iaitu 3,763 tan metrik yang bernilai RM48.11 juta. Ini menunjukkan penurunan sebanyak 443 tan metrik dengan nilaian RM5.66 juta. Jika dibandingkan dengan nilai pengeluaran pada tahun 2004 ia menunjukkan penurunan sebanyak 11.8% pada tahun 2005.  

Faktor penyumbang kepada pengurangan nilai pengeluaran ini ialah populasi ternakan lembu yang menurun pada tahun 2005.  Populasi ternakan lembu pada tahun 2005 ialah 172,209 ekor berbanding pada tahun 2004 iaitu 195,184 ekor. Berlaku penurunan sebanyak 22,975 ekor iaitu 11.8% populasi ternakan lembu pada tahun 2005 berbanding tahun 2004. Antara faktor penyumbang kurangnya populasi ternakan lembu ini ialah perpindahan ternakan  ke negeri lain seperti negeri Johor dan Terengganu bagi memenuhi keperluan projek pembangunan ternakan di negeri masing-masing . Selain itu faktor lain  ialah proses tebang semula kelapa sawit di tanah rancangan Felda. Antara daerah yang menunjukkan penurunan ketara bilangan ternakan ini ialah daerah Pekan dan Bera. Wabak penyakit Kuku dan Mulut melanda Pahang bermula penghujung tahun 2004 sehingga tahun 2005 juga menyebabkan ternakan sukar dipindahkan dan proses jual beli terganggu.

Pengeluaran hasil daging kerbau pula ialah sebanyak 693 tan metrik dengan nilaian di ladang RM7.36 juta pada tahun 2005 berbanding 816 tan metrik dengan nilaian RM8.66 juta pada tahun 2004. Hasil daging kerbau juga menurun pada tahun 2005 berbanding tahun 2004 iaitu sebanyak 123 tan metrik di mana penurunan sebanyak 15%. 

Populasi ternakan kerbau juga didapati menurun pada tahun 2005 jika dibandingkan dengan tahun 2004.  Pada tahun 2005 populasi ternakan kerbau  ialah 22,481 ekor dan pada tahun 2004 sebanyak 26,458 ekor . Terdapat penurunan sebanyak 3,977 ekor iaitu 15%  jika dibandingkan populasi ternakan kerbau tahun 2005 dan tahun 2004. Ini juga merupakan faktor penyumbang kepada penurunan hasil pengeluaran daging kerbau pada tahun 2005. Penurunan ini antaranya disebabkan oleh wabak penyakit Kuku dan Mulut yang melanda Pahang pada tahun 2005.

Daging Kambing dan Bebiri

Pengeluaran hasil daging kambing pada tahun 2005 ialah 37 tan metrik dengan nilai  pengeluaran di ladang RM1.02 juta. Terdapat sedikit kenaikan sebanyak 6 tan metrik iaitu 19% dari segi pengeluaran daging kambing pada tahun 2005 berbanding 31 tan metrik pada tahun 2004 dengan nilai  pengeluaran RM0.85 juta.

Populasi ternakan kambing pula meningkat pada tahun 2005 iaitu 27,140 ekor berbanding populasi pada tahun 2004 iaitu 22,705 ekor. Terdapat lebihan 4,435 ekor kambing iaitu 19.5% peningkatan pada tahun 2005 jika dibandingkan dengan tahun 2004. Bagi ternakan bebiri pula pengeluaran daging pada tahun 2005 ialah sebanyak 22 tan metrik dengan nilaian di ladang RM0.43 juta. Terdapat penurunan sebanyak 7 tan metrik daging kambing pada tahun 2005 iaitu  sebanyak 35 % penurunan jika dibandingkan dengan tahun 2004. Pada tahun 2004 pengeluaran daging bebiri ialah 29 tan metrik dengan nilaian di ladang RM0.59 juta.

Populasi ternakan bebiri pada tahun 2005 sebanyak 7,429 ekor berbanding 10,007 ekor pada tahun 2004. Terdapat penurunan sebanyak 2,578 ekor iaitu 25.8% jika dibandingkan populasi ternakan bebiri pada tahun 2005 dengan tahun 2004.

Susu

Pada tahun 2005 pengeluaran susu ialah sebanyak 423,605 liter iaitu 436 tan metrik berbanding pengeluaran pada tahun 2004 iaitu 404,250 liter iaitu 416 tan metrik. Terdapat pertambahan sebanyak 20 tan metrik iaitu 4.8% kenaikan jika dibandingkan pengeluaran susu pada tahun 2004.

Populasi lembu tenusu pada tahun 2005 ialah sebanyak 535 ekor dan pada tahun 2004 ialah 698 ekor. Penurunan sebanyak 23% dari segi bilangan lembu tenusu pada tahun 2005 dibandingkan dengan tahun 2004.

Usaha untuk meningkatkan industri tenusu  di Negeri Pahang dengan mewujudkan koloni tenusu di daerah Raub dan Bentong  iaitu di Rizab Haiwan Sg Ketam, Raub serta Rizab Haiwan Gun dan Telebong di Bentong.

Daging Babi

Di Negeri Pahang terdapat 2 buah ladang babi iaitu di Daerah Jerantut dan Daerah Kuantan. Ladang babi di Daerah Jerantut dalam proses penutupan sementara ladang di Kuantan tamat tempoh pemeliharaan pada penghujung tahun 2005.

Populasi babi pada tahun 2005 ialah sebanyak 7,535 ekor berbanding pada tahun 2004 iaitu 7,808 ekor. Bilangan ini menunjukkan sedikit penurunan iaitu 3.5% jika dibandingkan antara dua  tahun tersebut. Pengeluaran daging babi pada tahun 2005 ialah 746 tan metrik dengan nilaian RM5.04 juta berbanding pada tahun 2004 iaitu 773 tan metrik dengan nilaian di ladang RM5.22 juta.

Aneka Haiwan

Pada tahun 2005 populasi puyuh menunjukkan pertambahan iaitu 51,500 ekor  di mana 49,000 ekor puyuh pedaging dan 2,500 ekor puyuh penelor. Bilangan ini meningkat sebanyak 34,100 ekor iaitu 195% pertambahan jika dibandingkan dengan populasi puyuh pada tahun 2004. Daerah yang banyak bilangan puyuh ialah daerah Bentong. 

Pengeluaran telur puyuh  menurun pada tahun 2005 iaitu 450,000 biji bersamaan 4.95 tan metrik berbanding pada tahun 2004 iaitu 684,000 biji telur bersamaan 7.52 tan metrik Pengeluaran telur berkurangan kerana pada tahun 2005 tumpuan lebih kepada puyuh pedaging. Selain  daripada puyuh pada tahun 2005 juga terdapat 1,427 ekor arnab, 547 ekor rusa, 45 ekor kuda, 5 ekor burung unta, 50 ekor ayam belanda, 50 ekor angsa dan 80 ekor merpati.

Pelanggan Jabatan

Pelanggan jabatan terdiri dari 6 kategori penternak, pedagang, pemeroses, penyedia perkhidmatan, pemelihara dan institusi. Sepanjang tahun 2005 pelanggan yang berdaftar adalah seramai 24,837 orang.  Daripada jumlah tersebut 21,465 orang iaitu 86%  terdiri daripada pemelihara ,  11% penternak dan 3% yang lain-lainnya.

Pelanggan berdaftar yang lain ialah  penternak 2,654 orang, pedagang 407 orang, pemeroses 225 orang, penyedia perkhidmatan 39 orang, pemelihara 21,465 orang dan institusi sebanyak 47 orang. Pada tahun 2004 pula pelanggan berdaftar seramai 25, 092 orang. Pada tahun 2005 terdapat penurunan sebanyak 255 orang, terutama di kalangan pemelihara yang terpaksa menjual ternakan mereka ketika tanam semula sawit dan getah. Daripada jumlah pelanggan berdaftar , sejumlah 17,282 orang pelanggan yang menerima perkhidmatan pada tahun 2005 berbanding tahun 2004.

Daerah Temerloh mencatatkan bilangan pelanggan yang paling ramai menerima perkhidmatan  iaitu 3,627 orang. Antara kategori pelanggan tersebut pemelihara merupakan kategori yang paling ramai mendapatkan perkhidmatan  pada tahun 2005 diikuti oleh kategori penternak. Selain daripada itu seramai 1,711 orang pedagang, 1,230 orang pemeroses, 134 penyedia perkhidmatan dan 162 institusi juga menerima perkhidmatan pada tahun 2005.

Jadual 1: Kategori Pelanggan Negeri Pahang Tahun 2003 hingga 2005

Pelanggan berdaftar yang lain ialah  penternak 2,654 orang, pedagang 407 orang, pemeroses 225 orang, penyedia perkhidmatan 39 orang, pemelihara 21,465 orang dan institusi sebanyak 47 orang. Pada tahun 2004 pula pelanggan berdaftar seramai 25, 092 orang. Pada tahun 2005 terdapat penurunan sebanyak 255 orang, terutama di kalangan pemelihara yang terpaksa menjual ternakan mereka ketika tanam semula sawit dan getah. Daripada jumlah pelanggan berdaftar , sejumlah 17,282 orang pelanggan yang menerima perkhidmatan pada tahun 2005 berbanding tahun 2004.

Daerah Temerloh mencatatkan bilangan pelanggan yang paling ramai menerima perkhidmatan  iaitu 3,627 orang. Antara kategori pelanggan tersebut pemelihara merupakan kategori yang paling ramai mendapatkan perkhidmatan  pada tahun 2005 diikuti oleh kategori penternak. Selain daripada itu seramai 1,711 orang pedagang, 1,230 orang pemeroses, 134 penyedia perkhidmatan dan 162 institusi juga menerima perkhidmatan pada tahun 2005.

PERKHIDMATAN VETERINAR

Jadual 2: Bilangan Perkhidmatan Diberi Kepada Pelanggan

Negeri Pahang Tahun 2002 hingga 2005

Jadual 3: Bilangan Rawatan Ternakan Negeri Pahang

2003 hingga 2005

Perkhidmatan Veterinar Proaktif 

Pada tahun 2005 terdapat seramai  62 orang pegawai pembimbing di negeri Pahang  memberi bimbingan kepada penternak di lapangan. Bilangan pegawai ini bertambah jika dibandingkan pada tahun 2004 kerana pertambahan pegawai jawatan Pembantu Veterinar yang telah tamat berkursus dari Institut Haiwan Kluang seramai  18 orang. Sehubungan dengan itu bilangan peserta yang dibimbing juga meningkat kepada 464 orang pada tahun 2005 berbanding 424 orang pada tahun 2004. Bilangan lawatan juga menunjukkan peningkatan iaitu 1,545 lawatan pada tahun 2005 berbanding 1,361 pada tahun 2004.

Kawalan Penyakit

Pada penghujung tahun 2005 berlaku sekali  lagi penyakit Kuku dan Mulut yang telah melibatkan beberapa daerah di Negeri Pahang. Kali terakhir Pahang menghadapi wabak ini ialah pada Ogos 2004. Pengajaran yang diperolehi dari perkara ini ialah sekatan keluar masuk sahaja tidak dapat mengawal penyakit ini dari merebak. Aktiviti menyuntik vaksin penyakit Kuku dan Mulut diteruskan  pada tahun 2005 dengan jumlah suntikan sebanyak 881      berbanding suntikan pada tahun 2004 sebanyak 14,760.

Selain daripada itu wabak penyakit Selsema Burung ( HPAI ) juga telah berlaku di Negeri Kelantan. Ini telah meletakkan semua negeri di Semenanjung dalam keadaan berjaga-jaga terhadap wabak ini  termasuklah Negeri Pahang. Aktiviti pemantauan ke ladang ayam seluruh Negeri Pahang telah  ditingkatkan  oleh daerah dan laporan dihantar setiap hari ke bilik gerakan HPAI di Kuantan. Seterusnya laporan yang sama dihantar ke Ibu Pejabat Perkhidmatan Haiwan Malaysia di  Putrajaya pada hari yang sama.  

Kawalan Pergerakan Ternakan

Pada tahun 2005 sebanyak 7,096 keping akuan kebenaran pindah telah dikeluarkan yang mana sejumlah 5,004 keping bagi pergerakan antara dan dalam daerah, 1,645 keping melibatkan  pindah dari daerah ke lain-lain negeri dan sebanyak 447 keping bagi perpindahan masuk ke Pahang. Perpindahan banyak berlaku antara dan dalam daerah kerana pergerakan ternakan adalah terkawal disebabkan  penyakit kuku dan mulut.

Pada tahun 2005 sebanyak 9,228 keping akuan kesihatan veterinar (AKV) dikeluarkan. Dari jumlah tersebut 1,661 keping bagi pengeluaran AKV kerbau dan ia melibatkan sebanyak 3,697 ekor ternakan kerbau dan 6,006 keping bagi pengeluaran AKV lembu dan bilangan ternakan yang terlibat adalah sebanyak 31,735 ekor lembu. Pengeluaran selebihnya adalah bagi ternakan lain.

Bagi pengeluaran Akuan Kebenaran Sembelih (AKS)  sebanyak 3,772 keping telah dikeluarkan dalam tahun 2005.  Daripada jumlah tersebut sebanyak 2,507 keping telah dikeluarkan untuk lembu yang mana melibatkan sebanyak 3,939 ekor.  Sebanyak 1,013 keping untuk kerbau dan ia melibatkan sebanyak 1,647 ekor. Sejumlah 245  keping untuk babi dan ia melibatkan sebanyak 5,075 ekor. Selebihnya 6 keping untuk kambing dan melibatkan sebanyak 45 ekor dan 1 keping AKS untuk 1 ekor kuda.

Pergerakan ternakan menjadi terhad dengan adanya wabak serta permintaan kepada ayam berkurangan dari pengguna kesan dari penyakit Selsema Burung  . Permintaan ayam dari negeri Pahang datangnya dari negeri Terengganu dan Kelantan.

Pengeluaran sijil kesihatan pula meningkat pada tahun 2005 iaitu sejumlah 9,228 keping jika dibandingkan dengan tahun 2004 iaitu sebanyak 8, 198 keping.   Antara faktor yang menyumbang kepada meningkatnya pengeluaran sijil kesihatan adalah penguatkuasaan peraturan yang menetapkan setiap perpindahan dan pergerakan ternakan perlu diiringi dengan sijil kesihatan .

1. Penyakit Bruselosis

Dalam tahun 2005 sebanyak 12,365 ekor ternakan telah dibuat ujian bruselosis.  Daripada jumlah itu sebanyak 247 ekor didapati positif bruselosis. Kadar seroprevalen adalah sebanyak 1.99% dan 138 gerompok telah diuji dan 17 gerompok didapati positif bruselosis.  Mengikut program Kawalan  Bruselosis Kebangsaan, setiap gerompok positif akan diuji setiap 3 bulan sehingga gerompok dikesan negatif.

Pada setiap kali ujian dijalankan, semua ternakan akan diambil darah dan diuji dengan RBPT. Ternakan yang positif akan diasing singkir. Ternakan negatif  akan diberi vaksin RB51.  Bayaran pampasan sebanyak  RM39,000.00 telah dibuat.

2. Hawar Berdarah (HS)

Negeri Pahang kekal bebas dari penyakit Hawar Berdarah dan oleh itu sepanjang tahun 2005, tiada suntikan vaksin HS dijalankan. Keadaan bebas telah kekal selama 5 tahun di Pahang.

3. Penyakit Kuku dan Mulut (FMD)

Keadaan penyakit Kuku dan Mulut - FMD  di Negeri Pahang terkawal tetapi belum bebas kerana bilangan pembawa virus FMD adalah sangat tinggi. Ini disebabkan bilangan ternakan yang telah dijangkiti pada tahun 2004 adalah sangat tinggi (9,740 ekor) ternakan ruminan yang belum imun sentiasa sahaja boleh dijangkiti. Begitu juga bagi ternakan yang kurang imun terhadap FMD juga tinggi. Ternakan sedemikian mudah dijangkiti sekiranya berlaku pemindahan ternakan dari kawasan wabak.

Survelan titer antibodi FMD dijalankan berterusan disepanjang masa. Semua ternakan yang akan keluar dari Negeri Pahang diwajibkan menjalani ujian darah. Sejumlah 6,642 sampel darah telah dihantar ke Makmal Veterinar Kota

Bharu, didapati sebanyak 50 positif terhadap jangkitan FMD. Kesemua ternakan yang positif itu telah disembelih. Kawalan pergerakan ternakan masih lagi dijalankan. Pemindahan ternakan dari kawasan wabak hanya dibenar ke kawasan wabak atau ke Rumah Sembelih.

Pemindahan keluar ke negeri lain dibenarkan dengan beberapa syarat sepertimana yang diarahkan oleh Ibu Pejabat Perkhidmatan Haiwan seperti :-

-            Ternakan perlu diuji FMD

-            Lori dicucihama dan ternakan diberi tanda pengenalan

-            Ternakan dikuarantin

-            Pemeriksaan fizikal wajib dijalankan sebelum pemindahan

Program vaksinasi masih dijalankan dan sebanyak 1,010 ekor ternakan telah divaksin.

4. Penyakit Highly Pathogenic Avian Influenza (HPAI)

Pada tahun 2005, pemantauan penyakit dan pengambilan sampel diteruskan. Sebanyak 185 buah ladang pedaging, 27 buah ‘petshop’ dan 78 buah premis burung walit telah dilawati dan sampel telah diambil. Kesemuanya adalah negatif HPAI. Survelans melalui panggilan telefon juga dijalankan dan sebanyak 128 buah ladang ayam telah ditelefon. Sehingga hari ini Negeri Pahang masih lagi bebas HPAI.

5. Sampar Ayam (New Castle Disease)

Negeri Pahang akan mewujudkan zon bebas ND di tiga daerah iaitu Pekan, Kuantan dan Maran. Pemantauan kes kejadian ND dan pengambilan sampel akan dipergiatkan lagi. Sebanyak 42 buah ladang pedaging, 15 buah ladang ayam kampong dan 2 buah ladang penelur telah dilawati. Tiada kes ND dilaporkan sepanjang tahun 2005.

6. Salmonellosis

Program Salmonella Kebangsaan dijalankan serentak dengan program SALT ( Skim Akriditasi Ladang Ternakan ). Sebanyak 8 buah ladang ayam pedaging ( 787,400 ayam ), I buah ladang pembiak ( 142,400 ayam ) dan 7 buah ladang penelor ( 645,000 ayam ) telah diverifikasi. Kesemuanya negatif dan diberi sijil bebas Salmonella

7. Rabies

Sepanjang tahun 2005, sebanyak 1,909 ekor anjing telah dimusnahkan. Sebanyak 98 biji kepala anjing telah dihantar ke Institut Penyelidikan Veterinar ( VRI ). Sebanyak 5 kes gigitan anjing ditahan mengikut prosedur kawalan Rabies. Anjing tersebut  dikuarantin selama 10 hari untuk pemantauan klinikal. Semua anjing bebas dari rabies diserahkan kembali kepada tuanpunya.

Di Negeri Pahang aktiviti kawalan makhluk perosak beroperasi dalam 3 zon iaitu Zon Timur , Zon Tengah dan Zon Barat. Zon Timur terdiri daripada  daerah Pekan, Rompin dan Kuantan. Zon Tengah pula meliputi daerah Temerloh, Maran , Bera dan Jerantut sementara Zon Barat pula daerah Lipis, Bentong, Raub dan Cameron Highlands. Antara aktiviti utama yang dijalankan ialah pemusnahan anjing liar. Jumlah peluru yang digunakan sepanjang tahun 2005 sebanyak 2,069 biji.  Daerah yang paling banyak anjing liar dimusnahkan ialah daerah Bentong  iaitu sekitar 26% dari jumlah keseluruhan

8. Brusela melintensis

Pada tahun 2005, sebanyak  2,098 ekor bebiri dan kambing telah diuji.  Seekor didapati positif dan ternakan tersebut telah dimusnahkan berpandu prosedur Kawalan Penyakit Kebangsaan. Bagi penyakit Brusela melintensis, daging ternakan yang positif tidak boleh dimakan kerana zoonotik. Kadar bayaran pampasan adalah RM5.60/kg daging. Ternakan tersebut perlu dimusnah dan di tanam.

9. Penyakit Johne's

Penyakit Johne’s menyebabkan ceret beret yang teruk, kurus dan akhirnya mati. Sebanyak 413 ekor ternakan telah diuji dan keputusan adalah negatif. Di sepanjang tahun 2005, tiada kes Johne’s dilaporkan.

Kesihatan Awam Veterinar

Kawalan Penyembelihan

Pada tahun 2005 , sebanyak 39,578 ekor ternakan disembelih iaitu 35,110 ekor  di rumah sembelih dan 4,436 ekor diluar rumah sembelih. Sebagai perbandingan  sebanyak 39,546 ekor  ternakan di sembelih sepanjang tahun 2004 iaitu  32,321 ekor disembelih di rumah sembelih dan 4,257 ekor di luar rumah sembelih.

Terdapat sedikit pertambahan bilangan sembelihan di rumah sembelih pada tahun 2005 jika dibandingkan pada tahun 2004. Sembelihan di dalam rumah sembelih pada tahun 2005 melibatkan 3,385 ekor lembu, 1,564 ekor kerbau, 222 ekor kambing dan 29,939 ekor babi berbanding pada tahun 2004 iaitu 2,980 ekor lembu, 1,603 ekor kerbau, 218 ekor bebiri, 36 ekor kambing dan 32, 538 ekor babi. Jika diperhatikan terdapat peningkatan sebanyak 12% bilangan lembu yang disembelih pada tahun 2004 berbanding tahun 2005.

Bilangan sembelihan diluar rumah sembelih pada tahun 2004  ialah 4,257 ekor iaitu 2,750 ekor lembu, 867 ekor kerbau, 39 ekor bebiri, 157 ekor kambing dan 6 ekor babi. Namun begitu bilangan ternakan seperti lembu, kerbau dan babi yang disembelih di luar rumah sembelih juga meningkat pada tahun 2005 berbanding pada tahun 2004 .

Lembu meningkat  14 % iaitu dari 2,750 ekor pada tahun 2004 kepada 3,199 ekor pada tahun 2005.  Bagi kerbau pula meningkat 4%   begitu juga babi  pada tahun 2004 sebanyak 6 ekor sementara 2005 pula  202 ekor. Bilangan ternakan untuk tujuan sembelihan adat dan keagamaan yang lazimnya dibuat di luar rumah sembelaih telah meningkat. 

Pemeriksaan Loji Dan Daging

Sepanjang tahun 2005 sebanyak 27 lawatan pemeriksaan dilakukan ke atas loji dan daging berbanding 22 pemeriksaan pada tahun 2004.

Pemeriksaan Hasilan Haiwan

Jabatan juga membuat pemantauan ke atas daging beku import dan  telah dilakukan oleh Rumah Sembelih

Kuantan.  Sepanjang tahun 2005  sebanyak 10,334 tan metrik daging beku dengan nilai CIF  RM54.64juta telah di bawa masuk dari India melalui Pelabuhan Kuantan.

Daging beku import di atas menyamai  lebih kurang 57,414 ekor kerbau. Jumlah kuantiti pada tahun 2005 lebih tinggi berbanding pada tahun 2004 yang berjumlah 7,861 tan metrik dengan peningkatan  sebanyak 31.5% .

Sepanjang tahun 2005 sebanyak 5,351 ujian dilakukan oleh Makmal Veterinar Kuantan  bagi pengesanan bakteria dan residu antibiotik dalam hasilan ternakan berbanding tahun 2004 iaitu 5,796 ujian. 

Bilangan sampel yang dikendali oleh makmal sebanyak 971 merangkumi pengawasan import  595 sampel, eksport 280  sampel dan tempatan 96 sampel.

PERKHIDMATAN INDUSTRI TERNAKAN

Industri Ayam Itik

Perkembangan industri  ayam di Negeri Pahang telah meningkat dengan pesat. Jumlah ladang ayam pedaging komersil telah bertambah dari 188 buah pada tahun 2002 kepada 200 buah pada tahun 2005.

Kapasiti  ladang ayam juga meningkat dari 4.3 juta ekor  pada tahun 2002 kepada 5.3 juta ekor pada tahun 2005 walaupun jumlah ladang menurun sedikit  kepada 200 buah sahaja kerana terdapat penutupan ladang bersaiz kecil (kapasiti kurang dari 10,000 ekor) setelah tidak dapat bersaing. 

Faktor lain yang menyebabkan kurang pembukaan ladang baru kerana pihak bank tidak bersedia meluluskan pinjaman untuk pembinaan ladang ayam yang baru tetapi terus memberi perhatian kepada pembesaran ladang yang sediada. Institusi kewangan sangat berhati – hati dalam industri ayam kerana ancaman penyakit selsema burung secara global masih wujud.  Walaubagaimanapun perkembangan ladang ayam penelur masih lagi rendah dengan kapasiti 0.64 juta ekor daripada 7 buah ladang.

Jadual 4: Perkembangan Industri Ayam

Pengeluaran dan Permintaan Komoditi Ayam

Berdasarkan kepada kapasiti semasa dan andaian jumlah penduduk, purata pengeluaran daging ayam  91% dan telur ayam 28% berbanding dengan permintaan. Oleh itu potensi untuk menambah pengeluaran komoditi ayam masih boleh dipertingkatkan, terutamanya untuk pasaran ekspot.

Jadual 5: Pengeluaran dan Permintaan Komoditi Ayam

Pemilikan Ladang

Jadual 6: Pemilikan Ladang (Ayam Penelur dan Ayam Pedaging)

Jabatan telah merancang menambah penyertaan bumiputera didalam industri ayam Negeri Pahang dengan mengadakan “Projek Pembangunan Usahawan Ternakan Ayam.

Di dalam pelaksanaan projek ini jabatan akan sewakan reban ayam yang dibina kepada pengusaha ternakan ayam dengan syarat usahawan tersebut mengikat kontrak dengan syarikat integrator yang telah dipersetujui bagi menjamin pemasaran hasil.  Lokasi projek “Taman Pengeluaran Ayam” yang diselaraskan dengan konsep Taman Kekal Pengeluaran Makanan, dicadangkan di Maran.

Amalan Perladangan Yang Baik (GAHP )

Pengusaha ternakan ayam diminta mengamalkan GAHP supaya pertumbuhan industri ini berkembang didalam suasana yang tidak mencemar alam sekitar dan tidak menimbulkan gangguan pencemaran kepada masyarakat sekitar.  Kaedah GAHP mengandungi amalan aktiviti penternakan yang menekankan kebersihan dan pencegahan daripada berlaku perkara yang mendatangkan penyakit dan kerugian kepada ladang ternakan. Sesuatu ladang yang berjaya mencapai piawaian akan dianugerahkan “Sijil Akriditasi Ladang Ternakan” (SALT). SALT merupakan satu pengiktirafan jabatan untuk membolehkan hasil pengeluaran ladang dieksport keluar negara.  Enakmen

Enakmen Perladangan Unggas 2005

Perladangan Unggas 2005 telah digazetkan di Negeri Pahang untuk mengamal dan menggalakkan perkembangan industri ayam secara positif.

Industri Ruminan

Jabatan telah mengorak langkah memulakan satu pendekatan baru dalam pengurusan  penternakan lembu pedaging melalui “ Penternakan Integrasi sistematik di tanah rancangan Negeri Pahang” . Majlis pelancaran Sistem Penternakan Integrasi Sistematik di Tanah Rancangan Negeri Pahang telah disempurnakan oleh YAB. Menteri Besar Pahang pada 22 September 2005 di Bandar Pusat Jengka. Melalui sistem ini penyusunan semula ternakan lembu pedaging dalam kawasan rancangan Felda dan Felda dibuat secara berperingkat dengan tumpuan keutamaan dikawasan penanaman semula kelapa sawit. Pada ketika ini sebanyak 70,473 lembu diternak di 418 kawasan tanah rancangan di Negeri Pahang.

- Skim Pinjaman Ternakan (SPT)

Jabatan telah menerima sebanyak 315 permohonan untuk Skim Pinjaman Ternakan dari semua daerah seperti di jadual:-

Dari jumlah tersebut jabatan telah memproses permohonan dan meluluskan kepada 40 peserta melibatkan 880 betina dan 38 jantan.  Bagi tujuan ini jabatan telah membelanjakan sejumlah RM 991,210.00 dari  peruntukan perbelanjaan pembangunan dan sejumlah RM 71,077.50 dari  peruntukan perbelanjaan mengurus.

Bayaran balik pinjaman

Tahun 2005 merupakan tahun penting bagi Skim Pinjaman Ternakan dimana pada tahun ini jabatan telah mula menerima bayaran balik bagi ansuran pertama Skim ini yang bermula pada tahun 2002. Sebanyak RM 41,237.57 telah diterima sebagai bayaran balik pinjaman dari peserta skim  dan sebanyak 5 perjanjian SPT telah ditamatkan

- Projek  Pembangunan Kesejahteraan Rakyat ( PPRT )

Pada tahun ini jabatan masih meneruskan pemantauan kepada projek pada tahun 2004 iaitu di Rompin dan juga di Pekan. Projek di Rompin melibatkan ternakan lembu secara integrasi dengan bilangan peserta         orang.  Di Pekan melibatkan projek ternakan kerbau dengan bilangan peserta     orang.  Cara agihan melalui pemberian saham kepada setiap peserta.

- Tanda Aras

PIAWAI PENTERNAKAN LEMBU PEDAGING NEGERI PAHANG TAHUN 2003 HINGGA 2005